Het 'huis clos' huis

Hoe ziet de wereld er uit als je er naar kijkt uitsluitend via Twitter en Facebook? Dat wilde vijf Franstalige journalisten weten. Dus sloten ze zichzelf een week op in een huis met alleen maar sociale media. Geen krant, geen televisie, geen radio en geen bezoek.

De vijf radiojournalisten uit Frankrijk, Canada en België zitten in een huisje op het Zuid-Franse platteland van Périgord. Ze hebben een internetaansluiting maar bekijken geen andere websites dan Twitter en Facebook.

Lees verder op volkskrant.nl.

In plaats van weer een doemscenario’s te schetsen hoe de journalistiek daarin faalt, nu eens zes voorbeelden ter inspiratie. Op een rijtje gezet door een boekenman en een televisiemaker tijdens picnic 2009 in Amsterdam. De Britten Matt Locke (Channel 4) and Jeremy Ettinghausen (Penguin Books) presenteren New stories for new audiences.

1. Verstop verhalen op onverwachte plaatsen
You suck at photoshop is een serie photoshop tutorials met een persoonlijk tintje. Of, zoals boekenmaker Ettinghausen het benadert, een dramatisch verhaal verstopt in een tutorial. In de derde aflevering legt maker Donnie Hoyle uit hoe je elementen uit een foto kunt verwijderen. Als voorbeeld gebruikt hij een uitsnede van zijn trouwfoto. De ringen kunnen weggegumd worden, zijn vrouw heeft hem inmiddels verlaten voor een andere man. Hoyle glijdt in de volgende afleveringen steeds verder af. Uiteindelijk verliest hij niet alleen zijn huis, maar ook zijn baan, zijn kinderen en, nu ja, kijk zelf maar (vanaf 6:10 wordt het creepy). Het busje is van zijn rivaal.

2. Leg jezelf belachelijke beperkingen op
Lock daagde een bevriende theatermaker uit om een stuk te maken met alleen sms-boodschappen. Zes maanden later kwam die met het stuk Surrender control. De nietsvermoedende toeschouwer/deelnemer vindt een flyer in een café met de tekst “Do you want to surrender control? Sms surrender to 1234″. Vervolgens hoort hij een week lang niks. Dan ontvangt hij ineens vreemde sms-jes met opdrachten. Het begint met “stel je voor dat…”, maar wordt steeds extremer. Uiteindelijk wordt de deelnemer uitgedaagd mensen omver te duwen en net te doen of het per ongeluk ging. Of om zijn vingers zo diep mogelijk in zijn mond te stoppen. Het stuk eindigt dramatisch, met vragen als “ben je nu gelukkig?” en “waarom niet?”

3. Experimenteer buiten je veilige thuishaven
Penguin daagde onder de naam We tell stories zes van zijn romanschrijvers uit om klassieke verhalen web native te maken. John Buchans The 39 steps speelt zich nu af in Google maps en Charles Dickens Hard Times verandert in een infographic. Verder nog een spookverhaal opgebouwd uit blogs en tweets , een interactief sprookje, een liveblog-roman en een soort game.

4. Bedenk een karakter zonder verhaallijn
MTV is één van de succesvolste verhalenvertellers van dit jaar. De televisiezender bedacht het karakter Cherry girl. Het energieke en fantasievolle meisje presenteert prijsuitreikingen en heeft haar eigen blog. Ze schrijft bijvoorbeeld dat ze briefjes achterlaat in de bus met opdrachten als ‘knuffel je buurman’. De levensloop van Cherry girl ontwikkelt zich al naar gelang MTV haar inzet voor promotiedoeleinden.

5. Maak dingen waar anderen mee kunnen spelen
Yu-Gi-Oh is een soort Pokemon. Hij begon als karakter in een manga comic, maar is nu terug te vinden in elke denkbare mediavorm. Er zijn ruilkaarten (wereldwijd al 18 miljard verkocht), kaartspelen, computerspelletjes op alle platformen, websites, etc. Yu-Gi-Oh is het enige onderwerp waar Ettinghausen het nog over heeft met zijn zoontje van zes. Zo hebben ze samen met de online kaartenmaak-tool het Daddy destruction monster gemaakt. Die kaart geeft het spel een heel andere wending. Op YouTube is er een rage ontstaan om stukjes uit de tekenfilm te dubben met eigen commentaar.

6. Maak verhalen waarin de lezer kan verdwijnen, als en wanneer die dat wil
Als je even helemaal wilt verdwijnen in een andere wereld, kun je jezelf natuurlijk een weekend opsluiten met de DVD-reeks van Friends. Maar je kunt ook Smokescreen spelen. Smokescreen is een interactief en educatief spel dat zich volledig op internet afspeelt. Het waarschuwt Britse jongeren voor de gevaren van teveel over jezelf vertellen op sociale netwerken. Het mooie is dat je er uren in kunt verdwijnen, maar je kunt ook even snel een paar minuten spelen. Het spel onthoudt al je vorige acties, maar kent geen dwingende volgorde en begint niet per se waar je opgehouden bent.

Journalistiek
De bovenstaande ideeën zijn niet één-op-één te vertalen naar de journalistiek, maar kunnen wel een beginpunt vormen voor nieuwe vormen van vertellen. Punt vijf gaat misschien wel over de databases waar Arjan Dasselaar eerder over vertelde. Wat is er nog meer mogelijk binnen de journalistiek?

Dit verslag verscheen eerder op De Nieuwe Reporter.

En ze worden uiteengereten door bermbommen, geplaatst door diezelfde mannen met baarden. Die overigens donders goed blijken te weten hoe verkiezingen werken. In de provincie Kandahar zijn er volgens de New York Times door 25 duizend kiezers 350 duizend stemmen (op Karzai) uitgebracht. Hoezo, de Afghanen weten niet hoe ze moeten stemmen?

Om het thuisfront op de hoogte te houden gaat kritische waakhond van de democratie Reporter ter plaatse onderzoek doen. Embedded. Nadat zo’n beetje iedereen die ooit een stukje in de krant heeft geschreven heeft, een website onderhoudt of met zijn hoofd op de televisie is geweest al all inclusive op kosten van Defensie in Afganistan is bijgekomen van de drukte om niks in eigen land. Inclusief shockbloggers, tv-presentatoren, cabaretiers, soapacteurs en romanschrijvers.

En wat ontdekt het neusje van de zalm van de Nederlandse onderzoeksjournalistiek? Dat het harstikke goed gaat in Afghanistan! De verkiezingen verlopen zonder grote incidenten en volgens Duitse slagerminnende NAVO commandant Mart de Kruif zijn we ‘aan het winnen.’ De Kruif gaan we nog veel vaker zien. De uit zijn dagboek voorlezende emogeneraal doet het goed op televisie.

Maar het kan erger. De Volkskrant meldt vandaag dat het Nederlandse volk achter onze jongens blijft staan, “het incasseringsvermogen van de Nederlandse samenleving blijkt groter dan gedacht”. Slechts iets meer dan de helft van de Nederlanders is trots de boerenzonen in Afganistan en slechts 37% is voor de missie, maar er zijn ook ander manieren waaruit blijkt dat de Nederlanders als één man achter hun militairen staan.

Zo zijn er een hele hoop bumperstickers verkocht met de tekst ‘Steun onze troepen in Afghanistan’ en steken tienduizenden op veteranendag ‘een symbolische anjer’ in hun knoopsgat. Alsof dat nog niet melodramatisch genoeg is, sluiten Noël van Bemmel en Theo Koelé het artikel af met het protofascistische artefact Je maintiendrai.

Wat wordt er eigenlijk gehandhaaft? L’honneur, la foy, la loi De Dieu, du Roy, de mes amis et moy? Of de patriottistische zelfcensuur van de als een circusleeuw gedresseerde Nederlandse pers?

[Dit artikel is ook gepubliceerd op sargasso.]

Het verschil in aanpak uit zich in de verschillen tussen presentatie van beide sites. Zo is Sharek een subdomein van aljazeera.com. iReporter heeft zijn eigen, niet CNN gerelateerde domeinnaam. iReporter heeft ook zijn eigen huisstijl en logo. Sharek gebruikt het logo van Aljazeera.

Het is niet voor niks dat het de bestaande grote journalistieke spelers zijn die burgerjournalistieke media oprichten. De bloggende burger fungeert voor hen immers als een niet aflatende stroom van informatie van de straat. Met een slimme redactieworkflow pik je zo de interessante content eruit en gebruikt die in je eigen medium, al dan niet letterlijk.

In Nederland is de meest succesvolle burgerjournalistike website die van de Telegraaf. Wat U zegt heeft welliswaar zijn eigen domeinaam, maar gebruikt de huisstijl van de Telegraaf. Iedereen kan zijn eigen weblog aanmaken op wuz.nl. De redactie pikt er interessante artikelen uit en plaatst die op de hoofdpagina van wuz.nl, de Telegraaf website of zelfs de krant.

WUZ bestaat in zijn huidige vorm nu een jaar. De website telt nu ongeveer 13.800 artikelen die op de hoofdpagina zijn geplaatst. Daarvan zijn er ongeveer 13.000 door burgers geschreven en ongeveer 259 door de redactie. (De onverklaarbare discrepantie van 541 geeft aan dat we de resultatenschatting van Google niet te letterlijk moeten nemen.)

Google lijkt aan te geven dat vooral veel mensen zich registreren als blogger op wuz.nl en dat er maar weinig wordt gepost op de blogs. Maar aangezien er 13.000 artikelen van de blogs naar de hoofdpagina zijn gekopieerd (vergelijk 1 met 2), kan het niet zo zijn dat er maar 961 artikelen op de blogs zijn gepubliceerd. Er lijkt dus vooral iets mis te zijn met de indexering van wuz.nl pagina’s door Google (of met mijn meetmethodes, kritiek is welkom).

In ieder geval is zeker dat wuz.nl meer artikelen aanbiedt dan Sharek. Daar kan ik namelijk maar één video vinden. En dat is geloof ik ook nog een voorbeeldvideo. Al is mijn ‘Arabisch’ nogal slecht, dus ik zou me ook kunnen vergissen.

Radio 1 noemt zich een nieuws en sport zender, maar doet er nog van alles ernaast. En dat terwijl je je al kunt afvragen of nieuws en sport zo’n fantastische combinatie is. Radio 1 mikt volgens Schaepman niet zozeer op meer luisteraars. De zender probeert vooral bestaande luisteraars langer vast te houden. Daarbij wil Schaepman niet het brede profiel van Radio 1 verliezen. Dat hoort volgens hem nu eenmaal bij een publieke zender.

Dat is jammer, want dat brede profiel is nu juist het probleem. Radio 1 kent relatief veel afhakers. Luisteraars schakelen op een gegeven moment gedurende de dag over naar een andere zender omdat dat wat ze horen hun niet bevalt. Ben je geïnteresseerd in de actualiteit, wordt je ineens twee uur lang lastiggevallen met geneuzel over hockey en tennis. Heb je net lekker Kunststof geluisterd. Een mooi lang interview met een interessante gast, begint BNN today je ineens aan te spreken alsof je twintig bent. En dat terwijl de gemiddelde leeftijd van de Radio 1 luisteraar 55+ is.

Je kunt niet iedereen bedienen, ook niet als publieke zender. Je moet keuzes durven maken. Maar daar is het omroepbestel niet voor ingericht. De op papier zo mooi klinkende diversiteit leidt in de praktijk tot grijze gezichtsloze radio. Omroepen moeten binnen één zender tot compromissen komen. En de voorziene concurrentie tussen zenders maakt zijn belofte ook niet waar. Radio 1 ziet zijn publiek naar Radio 2 overschakelen. In plaats van zich extra te profileren, probeert Radio 1 meer op zijn concurrent te lijken. Misschien komt het publiek dan terug. Gevolg: één grote eenheidsworst.

De discussie over de toekomst van de radio lijkt op de discussie over de toekomst van de krant. Mensen willen informatie on demand, zoals oprichter en oud-hoofdredacteur van BNR Nieuwsradio Michiel Bicker Caarten -in streepjespak en stropdas- tijdens het debat telkens herhaalt. Internet biedt daar het perfecte platform voor. Kranten en radiozenders zijn te langzaam en te generiek. Dat wil overigens niet zeggen dat ze sneller en toegespitster moeten worden. Elke zender en elke krant moet óf sneller óf toegespitster worden. Alleen internet kan het allebei tegelijk.

Niet alleen de vragen naar de toekomst van de radio en de journalistiek hetzelfde. Ook het antwoord is gelijk: NRC next. Laat de snelheid over aan het medium dat daar goed in is. Hou op net te doen alsof je neutraal bent. Durf te kiezen. En verwijs bij elk artikel of elke reportage naar je website. Dat wat je in de krant zet of uitzendt, is het topje van de ijsberg. Een etalage noemt Malherbe het. Een gids, zou ik zeggen. Daar hebben mensen behoefte aan. De televisiegidsen zijn niet voor niks de grootste tijdschriften in Nederland.

Lees verder op denieuwereporter.nl.

Lees verder op sargasso.nl.

Ik schrijf niets nieuws. Dat weet ik. Ik schrijf wat U wilt horen. Ik heb lezersonderzoek gedaan onder vijf vrienden en familieleden die mijn blog lezen. Een zeer significante steekproef, de helft van mijn totale aantal dagelijkse lezers. Ik ben niet helemaal eerlijk, ik schrijf niet wat ze willen lezen. Het liefst willen ze persoonlijke dingen over mij lezen. En ze willen dat ik eerlijk ben.

Als ik eerlijk ben, vind ik het een beetje jammer dat kranten schrijven wat lezers willen lezen. Beetje ouderwets van me, ik weet het. Content is content. Neem nu het AD. Dat lazen wij vroeger. Mijn vader komt uit Rotterdam. Ik lees nu al jaren het NRC en steeds minder de Volkskrant. Af en toe Trouw. Soms wordt ik een periode misselijk van het lezen van de krant en dan lees ik alleen de weekendbijlages. Kokhalzend.

Laatst las ik per ongeluk het AD op internet. De uitgever PCM heeft lezersonderzoek gedaan. Daar bleek uit dat wat lezers van het AD vooral waarderen, de verschillende consumententests zijn. Servicenieuws tot in het uiterste doorgevoerd. Oliebollen, frietkramen, ziekenhuizen, alles wordt getest. Zodat U, de lezer, weet waar waar U moet zijn.

Voor uw kopje koffie bijvoorbeeld. Het lekkerste bakkie krijg je in Groningen. Het is voor de meeste Nederlanders even een stukkie met de trein, maar dan heb je ook wat. Een lekker bakkie koffie. Voor uw consumentengemak hebben ze ook de vijf slechtste plaatsen waar je koffie kunt drinken op een rijtje gezet. Als U ergens lekker een kopje koffie wilt gaan drinken, moet U volgens het AD NIET in de Burgerking zijn. Ik herhaal: GA NIET KOFFIE DRINKEN IN DE BURGERKING!

Ik ken U lezer. Ik heb onderzoek gedaan. Het zou niet in U opkomen om koffie te gaan drinken in de Burgerking. Zou dat nou wel bij AD-lezers opkomen. Ik kan het me niet voorstellen. Ik weet ook dat u zich met mij afvraagt hoe je in godsnaam koffie bij de BURGERking kunt vergelijken met koffie bij pakweg COFFEElovers in Maastricht, om maar eens op de regionale trots van een groot deel van U in te spelen. Wat heeft dat voor zin?

Het heeft inderdaad geen zin. Maar het is op zichzelf ook niet erg. Zinloosheid is, nu ja, zinloos. Verder niets. Wat wel erg is, is dat het AD maar liefs tien nieuwsberichten (de helft met filmpje) destilleert uit de koffietest (rechts naast de test). Alsof ze koste wat kost de treinkaartjes naar Groningen en Maastricht eruit willen halen. Groningers winnen AD koffietest ok. Maar Koffieliefhebbers massaal naar Dopio? Hoe durf je?

Eerst vertel je 400.000 Nederlanders dat ze koffie moeten gaan drinken bij Dopio. En vervolgens vertel je die zelfde 400.000 Nederlanders dat er f*ck*ng druk is! Terwijl ze er  v*rd*mm* ondertussen allemaal zelf geweest zijn. De journalist schrijft wat de lezer wilt lezen en de lezer doet wat de journalist schijft zodat de journalist daarover kan schijven. Omdat de lezer dat wilt! Sorry dat ik dan even een persoonlijke kant van mezelf laat zien.

Lees verder op Sargasso.nl.