Ik liep over de Sint Anna laan, ter hoogte van de zeer middelmatige pizzeria Da Roberto, die ik, als hij ook maar in de buurt kwam van de kwaliteit van ‘the best place in town’ in de Koestraat, vast en zeker tot mijn vaste pizzeria had gemaakt. Vanwege de naam uiteraard. Maar dat terzijde. Ik had zojuist geld gepind bij de SNS bank, die daar toen nog was. Ik had het koud en was gehaast. Achter mijn rug probeerde iemand beleeft mijn aandacht te trekken ‘Meneer!’. Ik keek zonder vaart te minderen om. Een oude man van allochtone afkomst reikte zijn hand naar me uit. Ik keerde mijn hoofd weer om en versnelde mijn tempo. Even geen zin in gezeik.

Twee straten verder doe ik mijn bij de Giensch voor te veel geld gekochte lederen handschoenen aan. Althans de rechter. De linker moet ik verloren zijn. In een flits zie ik de man weer voor me. In zijn uitgestoken hand mijn handschoen.

Hoe moeilijk is het wereldburger te zijn, kosmopolitan (uitgesproken met zo’n vreselijk Nederlands accent). Drie jaar psychologie gestudeerd, vier jaar Cultuur en wetenschapsstudies notabene, sociologie, Saïd for god’s sake! En dan nog je hoofd wegdraaien voor degene die de moeite neemt te knielen en je handschoen op te rapen. Rare jongens, die blanke mannen.

Is the President of Iran not a world leader, one might ask. This was apparently not the issue. The President of Iran does BAD THINGS and thus he cannot have his say. Luckily the president of Columbia University did not yield to the pubic protests, although he was a bad host enough to criticize his guest in rather strong language in his introductionary speech. A revealing display of hypocrisy and bad manners. Apparently Mr. Bollinger thought it was necessary to safeguard his position as president of the university.

President Ahmadinejad proved himself to be the bigger man here by saying sensible things while ignoring the laughter and disapprovement these things caused with the public. When he says that there is more investigation needed into the Holocaust, every historian knows he’s right. The history of the Holocaust has been dominated until now by a strong political Jewish pressure group in the US, as well as by a communal feeling of guilt towards the Jewish people in Europe. We all know, but do not want to know, antisemitism was used and blown up by the fascists, not invented by them. ‘The Holocaust did not happen’ can be understood by an historian as ‘the story told now is not complete’. Where are the Roma in this story for example? Are they part of that ‘six million’, or is the dead count yet to be raised?

The appraisal of a historical ‘incident’ like the Holocaust or September 11 changes over time. Historical facts are being constructed and it is no more than sensible to think that over a hundred years the attack on the World Trait Centre will be viewed in a global perspective that tries to be objective about the causes. That there are people who are just wrong and bad, is too simple a story, every sensible person would agree.

Seen in the same cultural scientific light, Ahmadinejad’s remark about homosexuals is also nothing to laugh about. When he says that in Iran “we do not have homosexuals like in your country”, he is quite right. Homosexuality as a lifestyle, like we know here in the West, is nonexistent in Iran. Off course there are erotic contacts between men in all sorts of ways, but they have completely different forms than we are familiar with.

It are these cultural differences that complicate the story and are being ignored by a large part of, even the academic, American public. This thinking in differences does not provide clear cut rules of behavior, but it does mean that you just let the man speak, for God’s sake.

In de slecht onderhouden panden bloeien winkeltjes en andere kleine ondernemingen. Op de paar de Antwerpenaren na die de trein van de economische en sociale opleving van de wijk gemist schijnen te hebben en om 9.00 ‘s-ochtends in één van de bruine café’s hun eerste ‘pintje pakken’ na, lijkt iedereen bezig te zijn met iets, een doel te hebben in het leven.

De bloei van Borgerhout valt des te meer op wanneer je twee hoeken om slaat in de Aziatische wijk terechtkomt. Daar wordt eenieder die enigszins op een toerist lijkt aangeklampt door drugsrunners liggen in naar pis stinkende hoeken de slaapzakken en dozen klaar voor de nachtrust van junks en andere daklozen. Het lijkt wel of de gemeentelijke reinigingsdienst omkeert wanneer zij de grens van Borgerhout heeft bereikt. De Aziatische buurt is de afgelopen jaren duidelijk niet prioriteit geweest van de subsidiegever.

Wie op weg naar het centrum de Aziatische wijk doorstaat en doordribgt tot de Joodse buurt is verlost van tekenen van verval, maar ook bestolen van vrolijke straattaferelen en ander tekenen van leven. Wanneer de straten überhaupt bevolkt worden, worden zij dat door in het zwart gekleedde streng kijkende mannen en vrouwen die ingehouden hun onwerkelijk brave kinderen aan de hand leiden van huis naar gemeenschapshuis en van gemeenschapshuis naar huis. Slechts op vrijdag heerst hier leven, wordt mij verteld, leven in het teken van de tempel.

Culinair hoogtepunt in Antwerpen is tijdens dit bezoek, mediterrane specialiteiten ‘snackbar’ ‘t Fonteintje. Couscous, Tangine, visgerechten, scampi’s, calamares (ter plekke in deeg gedompelt), linzen, kikkererwten, vegetarische soepen, maar ook lamsvlees en grilworstjes. Dit alles voor schappelijke prijzen. Op en rond het pleintje, waar ‘t Fonteintje aan ligt, spelen kinderen in een container met bouwgrond, door ouders en kinderen omgedoopt tot ‘zandbak’. In combinatie met het al even populaire drinkwater fonteintje levert dat spelvormen op. Ik wordt fan van het kleine meisje met blauwe ogen en donkere krulletjes dat op blote voetjes op en neer pendelt tussen zand en water.

De volgende ochtend ontbijten we met Marrokaans broo, Turkse kaas e, Vlammse komkommers en olijven uit blik op een klein speelpleintje vlak naast het spoor. Twee meisjes van een jaar of tien elf hebben daar ruzie over wie het meest moslima is. “Ik bid. Ik ga naar de Moskee. Ben jij naar Mekka geweest. Ik geef tenminste toe dat ik niet naar Mekka ben geweest. Mjn vader is er geweest.” Het andere meisje komt nauwelijks aan het woord. Ze zit met haar vriendinnetjes op een rij op de wip die uitstekend dienst doet als beklaagde bank. De kant waar de meisjes op zitten is tot op de grond toe gezakt. Er wordt hier geen afweging gemaakt, het oordeel is al geveld.

Het doet me goed dat ze zo krachtig redeneert, dat meisje. Op een of andere manier doet ze me wel aan Theo van Gogh denken. Ze is alleen beleefder en haar argumenten zijn zuiverder. Van de twee meisjes is zij duidelijk het meest gegrepen door het Westerse liberalisme. Ze is zo’n moslima die politieke relletjes kan veroorzaken met haar uitspraken in de media. Ze draagt geen hoofddoek. is de ruzie daar mee begonnen?

Terug in het huis neuzen we wat rond. Kas heeft het voorhuis inclusief oude tapijtenfabriek gekocht voor twee ton. Hij verhuurt het bovenste stuk van heb huis als appartement, de beneden verdieping als studio en heeft in één van de twee fabriekshallen vier ateliers gebouwd. Boven de ateliers op de zolder, bouwt hij een loft voor zichzelf. Kas is 24.

Overal in Borgerhout staan zulke panden te huur. Hoe slechter onderhouden, hoe betaalbaarder voor jonge creatievelingen. Een goed onderhouden huisje aan het leukste park van Borgerhout, het Kurgerpark, heb je al voor 187.000 euro. Wanneer de Vlamingen over hun angst voor Borgerhout heen zijn en onbevooroordeelt de wijk kunnen bezoeken zullen deze prijzen in korte tijd verdubbelen. Borgerhout heeft qua infrastructuur veel weg van Prenzlauer Berg (?), Berlijns paradijs voor jonge blanke hoogopgeleidde tweeverdieners in creatieve beroepen, met kinderen.

Ik denk dat ik binnen Antwerepen Borgerhout niet vaak zou verlaten als ik er zou wonen. Natuurlijk ben ik in veel buurten nog niet geweest, maar Antwerpen stad is in ieder geval erg vervelend. Standaard en deprimerend. Het doet me erg denken aan het centrum van Gent, dat ik, toen ik er een jaartje woonde, altijd mijdde als de pest. Telkens wordt het weer bevestigd. Het gaat niet om de stad waarin je woont, je moet gewoon in de leuke buurt wonen.

Techno-geboenk en stemmen op de achtergond, ze zou ons wel even binnenlaten. En ja hoor, daar ging de deur open. we werden door donkere gangen geleid, trappen af en ineens stonden we temidden van techno en gekeuvel en drank, precies zoals je zou verwachten van een feestje. Op mijn vragen waarom de deur op slot zat terwijl er een feestje was, kon niemand echt een antwoord geven. het antwoord was natuurlijk voor de hand liggend, namelijk om buitenstaanders buiten te houden, maar dat kon niet gezegd worden. De Jan van Eyck wil immers officieel meer contact met Maastricht en haar inwoners. De Creative City weet je wel, de ambtenaren-bestseller die oproept tot een brede culturele basis, netwerkjes van kansloze uitgestotenen die eigenlijk toch kansvol zijn of in ieder geval tot allerlei kansrijke initiatieven leiden, zo is uit statistisch onderzoek gebleken. Ik heb een tip voor de Jan van Eyck, U voelt hem al:

ZET DE DEUR OP EEN KIER ALS JE EEN FEESTJE GEEFT!!!

Kan de rest van lichtelijk doch creatief gestoord Maastricht ook van de vette techno klanken genieten die uit de kelders van de meest zuidelijke Nederlandse vesting der hedendaagse kunst uitstijgen!

maar laten we vooral geen algemene conclusies trekken. gewoon het verkeerde moment, dat is alles. vandaag is gewoon zo’n dag waarop alles eindigt. je hebt zo van die dagen. de volgende dag begint dan alles weer. van voren af aan.

Maar kop op. het is feest nu en ze hebben me binnen zien komen. ondanks mijn omtrekkende beweging. we vieren het einde vandaag. en morgen kijken we tekenfilmpjes. het leven gaat verder. i’m going in!

Peeters¹ laat op meedogenloze wijze zien hoezeer zowel ons medelijden als onze haat zijn verbonden met de luxe-positie die Wij Westerlingen in de wereld verworven hebben. Dit in schril contrast met het vanzelfsprekende egoisme van hen die op zoek zijn. Naar eten, een dak, een bestaan. Hoe ver zijn we eigenlijk bereid te gaan? Waar zij  we allemaal tie in staat als we gedwongen worden onze machtspositie te consolideren? De geschiedenis geeft antwoord, zo ook in 'De Ontelbaren'. Het antwoord is niet om vrolijk van te worden.

Het idee dat West-Europa wordt overspoeld door vreemdelingen is in wezen een achterhaald idee, hoe wezenlijk de angst daarvoor ook mag zijn voor vele Belgen, getuige het aanblijvende succes van Het Vlaams Belang, dat bijna heel zijn bestaansrecht dankt aan dit soort angsten.

De Ontelbaren is echter niet alleen als de uitwerking van een alomtegenwoordig doemscenario maar ook als metafoor voor een wezenlijke situatie, zeer actueel. West-Europa zal welliswaar niet overspoeld worden door vreemdelingen, maar doordat de vrije markt van het Westen de vreemdelingen zal overspoelen, zal er toch sprake zijn van een herverdeling. Dat de economieen van China en India exponentieel groeien² ten opzichte van die van Nederland en Belgie is geen nieuws. Dat je als werknemer steeds meer zal concureren op een wereldwijde arbeidsmarkt³, of er in je eigen land nu veel Chinezen en Indiers wonen of niet, moet tot veel mensen nog doordringen.

Met het gevaar zelf in doemscenario's te vervallen, beweer ik: De tijd van de vaste contracten is voorbij; de tijd van een baan krijgen omdat je afgestudeerd bent, is voorbij; de tijd van een goede pensioenregeling is voorbij: de tijd, kortom, dat de middenklasse een zeker en vanzelfsprekend arbeidsleven leidt, is voorbij. Ik ben natuurlijk geen economm, maar ik heb me laten vertellen dat het bestaan van een, van inkomen verzekerde, middenklasse essentieel is voor economische groei, maar er zij ongewtijfeld andere modellen die weer andere dingen voorspellen. Bijkomend voordeel lijkt mij, als cultuurwetenschapper, dat we wakkergeschud worden uit ons lome consumeergedrag, dat aan de ene kant mensen geen tijd en kracht meer hebben (de winnaars, die voortdurend tussen hoofdsteden op en neer vliegen, de managers die werken, naar de sportschool gaan een een magnetron maaltijd eten og ergens een vokje pikken in de stad) en aan de andere kant de mensen die geen geld meer hebben om zich te omringen met dingen (de verliezers) en weer groente gaan verbouwen en leven van het land (hihi).

1. Boek: De Ontelbaren, Elvis Peeters
2. Documentaire: Even India Bellen
3. Documentaire: De Flexmens

De analyse van hedendaagse vaders en moeders is niet de synthese van allerlei complexe factoren. Ze hoeven hun mening überhaupt niet zelf te vormen. Dat moslims een bedreiging zijn voor de Nederlandse samenleving en haar waarden en normen, wordt hun letterlijk verteld. Ze hoeven het alleen maar te herhalen. De meest interessante van de onheilsprofeten is Ayaan Hirsi Ali. Door haar moslimachtergrond kan zij als geen ander inschatten hoe bedreigend het moslim gedachtegoed wel niet is voor Nederlandse liberale waarden zoals vastgelegd in de grondwet, als vrijheid van godsdienst, vrijheid van meningsuiting en de scheiding van kerk en staat. Nu beweren critici dat haar moslimachtergrond haar juist blind maakt voor de nuances van het moslimgedachtegoed, zij zou uit rancune handelen. Zulke ad hominem argumenten zijn natuurlijk een beetje flauw, al zijn zij in dit geval wel gerechtvaardigd omdat zij zichzelf beroept op haar achtergrond in haar strijd tegen het moslimfundamentalisme. De relatie tussen haar achtergrond en haar kunde in twijfel te trekken is dus meer dan een retorische truuk of een logisch niet valide argument, maar toch niet erg overtuigend, zeker niet op deze manier geformuleerd.

Een andere manier om de uitspraken van Hirsi Ali te plaatsen is ze inhoudelijk stuk voor stuk te analyseren en ze met argumenten te bestrijden. Dat voert voor een column te ver, maar gelukkig zijn er allerlei mensen die daar voortdurend mee bezig zijn. Toch blijkt dat dat moeilijk is, vooral vanwege het soort beweringen, dat steeds gedaan wordt. Het gaat vaak om vrij abstracte toekomstvoorspellingen, het schetsen van donkere dreigende wolken die boven het Hollandse polderlandschap hangen. De argumentatie die gevoerd wordt is over het algemeen gebaseerd op incidenten. Door (terroristische) aanslagen incidenten te noemen wil ik ze overigens geenszins bagatelliseren. Ik wil alleen maar zeggen dat een aanslag op zich geen structureel verschijnsel is. Nu zijn er de laatste jaren vele aanslagen geweest -de aanslag op Van Gogh, maar ook die op Fortuin, de zelfmoordaanslagen in Israël, maar ook de aanslag op Sharon- en het is zeker geen overbodige luxe om een soort structuur proberen te ontdekken in al deze incidenten. De structuur van de dreigende donkere wolken boven het Hollandse landschap is echter maar één van de vele mogelijke structuren en dan ook nog één die slechts losjes beargumenteerd wordt door haar voorstanders. Dit losjes associëren van bepaalde incidenten met het beeld van een alle verworven vrijheden opslokkende Islam zou in een academisch debat niet lang standhouden. Op televisie doet dit beeld het echter erg goed. Televisie gebruik ik hier enigszins ironisch als metafoor voor de hedendaagse retorische ruimte. Het is niet het gevolg van de massamedia dat mensen met ondoordachte ideeën veel succes kunnen hebben, het is het gevolg van de menselijke natuur. Donkere wolken zijn een retorisch krachtig beeld dat het even goed gedaan zou hebben in Athene op de agora als in Nederland op Nova.

Omdat het op bovenstaand niveau in discussie treden met mensen als Hirschi Ali onvermijdelijk lijdt tot een beeldenstrijd, wil ik het hier liever hebben over een meer fundamenteel probleem in haar optreden. Dit probleem kwam op mooie wijze tot uiting met het verschijnen van het rapport Dynamiek in islamitisch activisme. Aanknopingspunten voor democratisering en mensenrechten van de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid dat onder andere gaat over de wijze waarop in de politiek wordt gesproken over (problematiek rondom) moslims. Uit het rapport komt naar voren dat de wijze waarop sommige politici zich uitlaten over moslims, namelijk eenzijdig negatief, de problematiek rondom moslims waarschijnlijk verergerd. De reactie van Hirschi Ali op dit rapport was tekenend. Zij suggereerde, overigens zonder het rapport überhaupt goed gelezen te hebben, dat met degene die dit rapport geschreven had een functioneringsgesprek gehouden zou moeten worden. Daarnaast vond zij dat het tijd werd de positie van de hele raad maar eens nader te beschouwen. Hirsi Ali voelde zich duidelijk aangevallen en verdedigd zich fel, maar dat is niet het interessante aan deze kwestie. De vraag die gesteld moet worden is deze: In hoeverre getuigd het van liberale waarden om een belangrijke wetenschappelijke raad van advies met opheffing te bedreigen wanneer deze een weloverwogen advies uitbrengt waar je het toevallig niet mee eens bent? Het antwoord is duidelijk: de reactie van een willekeurige ayatollah in Iran zou dezelfde zij als die van Hirsi Ali: weg ermee. Wanneer het er echt op aan komt gooit Ayaan Hirschi Ali al haar zogenaamde idealen overboord en doet zij precies datgene waar zij zegt tegen te strijden. Zo strijden terroristen, ayatollah’s en Hirsi Ali en de haren uiteindelijk zij aan zij tegen de liberale samenleving. Waar ayatollah’s wolven zijn in wolfskleren en terroristen wolven in schaapskleren is Ayaan Hirsi Ali een wolf in herderskleren.

Het bovenstaande gaat veel verder dan de bewering dat uitlatingen van de Hirsi Ali polariserend werken. Er wordt niet meer of minder beweerd dat de manier van denken van mensen zoals Hirsi Ali op zijn minst even bedreigend is voor onze liberale samenleving als terroristische aanslagen. Het zou van weinig goede smaak getuigen om de opmerkelijke paradox in het denken van Hirsi Ali te wijden aan het conflict tussen haar Islamitische en haar Westerse achtergrond. Het zijn juist zulke simplistische analyses die ik hier bestrijd. We moeten nooit vergeten dat wat de moordenaar van Pim Fortuyn verbindt met de moordenaar van Theo van Gogh niet hun ideologische overtuiging is, maar de radicale manier waarop hun verschillende ideologieën zich uiten. Het zijn kortom niet de moslims die ons bedreigen, maar radicale ideologen, of dat nu radicale moslims, radicale linkse activisten of radicale joden zijn. Ik zou daarom het beeld van de donkere wolk boven het Hollandse polder landschap willen vervangen door het retorisch minder geschikte, maar toepasselijkere beeld van de bodysnatchers. Zonder dat we het weten worden de lichamen van onze landgenoten, zwart, wit, man, vrouw, overgenomen door kwaadwillende aliens die slechts één doel hebben: macht verwerven ten koste van de verworven vrijheden van een liberale samenleving.

Voor een mogelijke politieke houding ten opzichte van deze problematiek, zie nepconservatisme.

Post scriptum

1. Rest mij nog de vraag waarom mijn vader midden jaren negentig al regelmatig uitsprak wat nu op de tong ligt van menig politicus en televisiekijker. De eerste mogelijke verklaring ligt in het feit dat, hoewel hij een Hollandse slagerszoon is uit Ridderkerk, hij er uit ziet als een Turk. Donkere huid, donkere ogen, donkere haar en zo’n klassieke turkensnor. Mijn vader is nooit bleek, ook niet in de winter. Hoewel ik aanvoel dat het er iets mee te maken moet hebben, zou ik niet weten hoe het er precies mee te maken heeft, dat geef ik eerlijk toe. Wat ook van belang is, denk ik, is dat hij in zijn functie als bedrijfsleider bij wat toen nog Durox was, dagelijks in contact kwam met Islamitische gastarbeiders. Ik weet nog het onderscheid dat hij aan de eettafel dikwijls maakte tussen Turken en Marokkanen. Met de eersten was uitstekend samen te werken (tegen Turken ‘had hij niets’) maar met de laatste viel geen land te bezeilen, laat staan gasbeton te maken. Hoe dit te precies te rijmen valt met zijn voorlopersrol als onheilsprofeet is mij ook in dit geval niet geheel duidelijk, maar dat het er iets mee te maken heeft, is zeker. Tenslotte de jaren in Frankrijk en zijn contact daar met gastarbeiders en zijn intieme contact met zijn neef, ook nog toen hij weer in Nederland woonde, woonachtig in Antibes. Frankrijk liep destijds erg voorop qua moslimretoriek. De felheid waarmee oom Gerrit en zijn vrouw in de jaren negentig al over de aangeboren slechtheid van Arabieren praatten, herinner ik mij levendig. De vrouw van Gerrit Neef was ook niet echt heel erg bleek, maar hoe dat precies zat weet ik nog steeds niet. Over Algerije hoorde ik pas veel later, tijdens het bestuderen van Camus en Sartre. Wel weet ik nog dat zij hondjes schilderde, hondjes voor de bourgeoisie. En haar hondje at tartaar in plaats van blik. Tartaar en plastic wortels. Enkele van de meest gastvrije mensen die ik in die jaren gekend heb, een feit dat hun afkeer van Arabieren nog opvallender maakt. Maar goed, één en ander draagt weinig bij aan het begrijpen van de uitlatingen op de bank voor de televisie van mijn vader toen en zovele vaders nu. Of toch? Misschien is dat wel de interessante waarheid, als ik zo onbeleefd mag zijn over de waarheid te spreken. Misschien is die hele angst voor moslims wel helemaal niet ontstaan op elf september 2001. Misschien was er ook al in jaren negentig, of misschien zelfs eerder, en ben ik en verder iedereen het gewoon vergeten. Dat zou nog eens een interessant cultuur wetenschappelijk onderzoek zijn, om te kijken waar die angst voor moslims eigenlijk vandaan komt. Je zou daarbij sterk kunnen leunen op onderzoek naar antisemitisme, dat ook niet in de jaren dertig ontstaan is, maar een lange historie kent. Maar dat terzijde.

2. Er zit in de anekdote van Ayaan Hirsi Ali en de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid natuurlijk nog een onderzoekswaardig fenomeen verborgen, namelijk de verhouding tussen wetenschap en politiek. De reactie van Hirsi Ali lijkt de angstdroom van Habermas, de technocratische samenleving die geregeerd wordt door experts, krachtig tegen te spreken. Misschien dat Hirsi Ali zich zelfs bedient van Habermas-achtige argumenten in haar aanvallen op de raad, waardoor een heel andere nachtmerrie om de hoek komt kijken: die van een samenleving waar de wetenschap überhaupt geen invloed op de politiek kan uitoefenen en iedereen maar als een kip zonder kop loopt te kakelen (contradictio in terminis, ik weet het).

Wanneer je meedrinkt, meesnuift, meeslikt. wanner je meedoet. denk je dat het normaal is. Wat mensen zoal uitspoken. Het is gestoord. Knettergek. Mensen die kotsten. En boos worden op zichzelf. Mensen die andere mensen afzeiken. Op hoogst ludieke wijze. Mensen die andere mensen lastig vallen. Angst, woede, wanhoop. Mensen die op de WC is slaap vallen. Verlopen mensen. Wuft. Verwaten. Ledig. Mensen die op zoek zijn. Lege mensen op zoek naar opvulling. Vervulling. Vulling uberhaupt. Mensen die op zoek zijn. Veel mensen die naar veel op zoek zijn. Naar wat was. Liefde. Warmte. een gat. Kots. en pis. en bier. Lege blikken. Vooral veel lege blikken. O, en mensen die prutsen met ingewikkelde apparaten en de simpelere apparaten van andere mensen kapot maken. Mensen die lulverhalen ophangen over vijf jaar durende stille liefdes. Met maar 1 doel. Mensen die zoenen en likken en friemelen met willekeurige andere mensen. Niet willekeurige andere mensen die eronder lijden. Veel mensen die proberen. Zoekende mensen die proberen te vinden. Dat wat dood is, dat wat niet bestaat. Niet hier. Niet zo. Niet nu. Datgene wat niet valt af te dwingen, te plannen, op te wekken. Datgene dat vanzelf komt, of niet, vanzelf gaat, of niet, fijn is, of niet. Datgene dat je slechts per zeldzaam toeval op 31 december tussen tien en tien overvalt, waar je zelden over struikelt. Niet eens 1 keer elk jaar, laat staan tussen tien en tien. op 31 december of daaromtrent. wanneer je er naar loopt te zoeken.

O libido, wat waart Gij rond in deze trieste tijden, wat zoekt gij op WC’s die naar pis ruiken, wat vindt Gij in zure dromen? Wat doet Gij zelfs in kleine steden, waar de drank zo welig tiert en eenieder zijn of haar dicht opeengepakte behuizingen ontvlucht om nog dichter bij en nog verder weg van de mensen te zijn. Ze te ruiken als zij stinken, ze te zien wanneer ze ten ondergaan, met ze te praten wanneer ze niets te zeggen hebben en naar ze te luisteren wanneer ze niet te verstaan zijn? O libido, Gij hebt geen plaats in deze kermis van plastiek en staalbeton. Legt Gij U ten ruste, valt deze mensen niet lastig en laat ze lief zijn voor elkaar, liefde zonder lust. Deze ene avond anders. Ja, uitgerekend deze ene avond.

Beelden

Het conservatieve denken kent vele vormen. De meeste interessante vorm wil niet perse terug naar de toestand voor de Franse Revolutie (feodale staat, aristocratie, religie als authoriteit op gebied van kennis) maar staat een behoudende, pragmatische houding voor. In het geval van Habermas betekent dat de voortzetting van het moderne project (het kind van de Franse Revolutie), geen oppositie ertegen. Habermas stelt eerder vraagtekens bij de extremistische postmoderne pogingen om de moderniteit de das om te doen, pogingen waartegen het neoconservatsime ageert, maar waaruit het tegelijkertijd is voortgekomen.

Het neoconservatistische denken kenmerkt zich volgens Habermas door een tegenstelling die geenszins schijnbaar is. Aan de ene kant omarmt zij modernistische tendenzen als het gaat om maatschappijstructuur, aan de andere kant verwerpt zij modernistische tendenzen als het gaat om cultuur. Het neoconservatisme stuurt dus aan op een moderne maatschappij die gespeend is van moderne cultuur.

Dit ‘het slechte zit in de cultuur’ is een geperveteerde versie van het conservatistische adagium ‘het slechte zit in de mens’. Het leidt tot een maatschapijanalyse die cultuur tot zowel oorzaak als gevolg bombadeert. Het probleem en de oorzaak van het probleem moeten binnen de cultuur gezocht worden. Hiermee stelt het neoconservatististische denken zich lijnrecht tegenover het socialsime, dat er vanuit gaat dat het slechte in het systeem zit en de mens van nature goed is. Beide bewegingen bewandelen dezelfde doodlopende weg, de doodlopende weg die alle ideologieen besnelwandelen.

Er is geen goed of slecht dat in de mens of in het systeem zit. Mensen zijn het systeem, het systeem is mensen. Er is met andere woorden niets dan systeem en mensen maken daar deel vanuit. Noem het een episteme of netwerk, wat je wilt. Besef in iedergeval dat wanneer je iets wilt veranderen, je alle dingen en alle mensen in de wereld ‘tegen’ je hebt. Dat is niet erg. dat betekent alleen dat het langzaam gaat (wanneer je de lengte van een mensenleven als referentiekader hebt in ieder geval). Je kan dus een klein beetje iets veranderen en dan moet je meteen in de gaten gaan houden of het wel zo werkt of je gedacht had.

Je komt dan uit bij een soort ‘third way’ pragmatisch conservatisme, a la Habermas en Gray misschien. Maar daar moet ik nog even over nadenken.

Het wereldwijdeweb wint gelukkig dan weer wel overtuigend van het wereldweideweb. maf dat niemand hetwereldwijdeweb.nl heeft geclaimd. of weideweb.nl. Fantasieloze lui, die mensen.