Maar eerst Stan van Engelen, eindredacteur van televisieprogramma Metropolis (VPRO). Zijn programma bestaat uit reportages van over de hele wereld, elke uitzending rondom een ander thema. Het lijkt burgerjournalsitiek, maar dat is het eigenlijk niet, geeft Van Engelen toe. ‘We zijn niet dogmatisch. De maker hoeft geen amateur te zijn. Er werkt bijvoorbeeld een bekende documentairemaker voor ons.’
Web 2.0 is het programma al helemaal niet. ‘We sturen alles centraal aan en breiden ons correspondentennetwerk via via uit. We krijgen wel eens spontaan een filmpje toegestuurd, maar dat is eigenlijk altijd vrij slecht.’ En de website van Metropolis is op dit moment nog veel te veel eenrichtingsverkeer. ‘We gaan begin volgend jaar onze website veranderen, nu kun je filmpjes nog niet eens op je Hyves of op Facebook zetten.’

Face-to-face contact
Bart Luirink, hoofdredacteur van Zuidelijk Afrika Magazine (ZAM), breidt zijn netwerk ook gewoon uit via face-to-face contact. Dat is volgens hem de enige manier om journalistieke kwaliteit te waarborgen. De redactie wordt centraal vanuit Nederland door Nederlanders aangestuurd.

De man die de bekentenis van Van Engelen en de kritiek van Luirink uitlokt is de enige in het panel die nieuwe media echt benut. Pieter van Twisk is directeur van web 2.0 persbureau Africa Interactive. Het persbureau biedt een weblogplatform waar burgerjournalsiten (lees: iedereen) in Afrika nieuws op kunnen publiceren. ‘De redactie houdt de blogs in de gaten en plaatst interessante en betrouwbare berichten door naar de officiële nieuwssite’. Het nujij principe dus: Burgers genereren content, een deel van die content wordt door een redactie gepromoveerd tot nieuws.

Dat zijn precies het soort uitspraken waar Luirink van gaat steigeren. Burgerjournalsitiek vindt hij onbetrouwbaar. Het kan volgens hem niet meer zijn dan een kweekvijver. Eigenlijk is dat precies hoe Afrika Interactive het gebruikt, legt Van Twisk uit. ‘Journalist is een ander soort beroep dan chirurg. Iedereen kan zich journalist noemen en journalistiek bedrijven. Talent komt vanzelf bovendrijven.’

Om dat proces van bovendrijven te helpen, is er een ratingsysteem. Journalisten met meer sterren zij betrouwbaarder dan die met minder. Bovendien komt de waarheid op internet altijd boven tafel, volgens Twisk. ‘Mensen geven comments als er iets niet klopt, of sturen een mailtje naar de redactie.’

De beoordeling van het stuk en de journalist vindt volledig online plaats. Face-to-face contact is geen vereiste om een burger journalist te promoveren tot betrouwbare partner. Volgens Twisk zijn er uiteindelijk wel ‘allerlei gegevens’ bekend over de journalist.

Die gegevens vormen samen een database met handige contacten. Die verkoopt Twisk vervolgens aan nieuwsorganisaties en bedrijven. Eigenlijk is hij naast een persbureau ook een uitzendbureau. ‘Uiteindelijk kun je op een Google Map zien wat voor beelden en contacten we in een bepaald gebied hebben. Standaardbeelden kunnen nieuwsorganisaties direct downloaden en in hun eigen reportages gebruiken. Voor nieuws kunnen ze contact opnemen met één van de journalisten in de buurt met een hoge rating.

Betrouwbaar?
Maar is informatie uit burgerjournalistieke bron wel betrouwbaar? Brechtje van de Moosdijk, chef buitenlandredactie RTL Nieuws, is er een beetje dubbel over. ‘Die contacten zou ik sowieso gebruiken als fixer. Maar uiteindelijk doet onze eigen correspondent de verslaggeving. RTL Z doet wel al zaken met Africa Interactive’
Volgens Twisk zelf heeft RTL Nieuws ook al beelden gebruikt uit zijn database, maar nooit complete reportages. Hij heeft nog niet gemerkt dat klanten moeite hebben met het feit dat zijn bureau de journalisten nooit ontmoet heeft.

Eigenlijk ging het in De Balie dus vooral over burgerjournalistiek en niet zozeer over Afrika. Want dat je nieuws wilt maken over Afrika, is nog geen reden om ineens burgers in te zetten volgens Luitink. ‘Ik stel aan Afrikaanse journalisten dezelfde eisen als aan Nederlandse. Gelukkig maar, anders zouden ze behoorlijk beledigd zijn.’

Wat er fout kan gaan als je correspondenten niet te vertrouwen zijn, is te zien in het volgende filmpje. Het gaat over daten in India. De redactie van Metropolis vroeg correspondent Kazim om wat meer actie in zijn reportage te stoppen. Dat deed hij (vanaf 2:30). De redactie begon pas te twijfelen over de authenticiteit toen reageerders op internet kritische vragen begonnen te stellen. Ook aan de authenticiteit van het filmpje van Kazim over de Swat-vallei (bekijk ook de comments) wordt getwijfeld.

[Dit artikel verscheen eerder op De Nieuwe Reporter]

Lees verder op de website van De Nieuwe Reporter.

Essers en van der Ploeg hebben meteen een liveblog opgezet toen ze hoorden van de aanslagen in India. Een liveblog is een collectie van Twitterkanalen, Flickr foto’s, Youtube video’s en korte berichten die constant geüpdate wordt. Een liveblog is tijdelijk en wordt naast liveverslaggeving van nieuws gebruikt voor verslaggeving van conferenties, debatten, sportwedstrijden en het hosten van vraag&antwoord sessies.

Op coveritlive.com kun je binnen een paar minuten een liveblog opzetten. Je zoekt een paar relevante Twitterkanalen en voegt die toe. Vanuit de productiepagina zoek je naar foto’s en video’s op Flickr en Youtube en plaatst die met een klik op de blog. Elk bericht (video, foto, tekst) wordt in een tijdslijn geplaatst. Die tijdslijn kun je in elke willekeurige website plaatsen (embedden).

Nieuwe media professionals gebruiken Twitter nu al een tijdje om anderen op de hoogte te houden van het verloop van conferenties, events en meetings. Mumbai is echter de eerste keer dat Twitter een grote rol speelt in de verslaggeving van een grote nieuwsgebeurtenis. Ook lijken Flickr (en in mindere mate Youtube) onder invloed van Twitter nu voor het eerste op grote schaal ontdekt te zijn als (min of meer) realtime verslaggevingsinstrumenten.

Het meest opvallende is echter dat nu voor het eerst niet alleen burgerjournalisten, maar ook burgerredacteuren een rol hebben gespeeld in de live verslaggeving. Essers en van der Ploeg hebben door anderen gemaakt materiaal verzameld en geselecteerd voor publicatie op hun liveblog. Deels gebeurde dat semiautomatisch (twitterkanalen), deels ook handmatig (het plaasten van foto’s en video’s en het overnemen van persberichten van andere sites).

Het is die bundeling van geselecteerde bronnen die dit soort journalistiek echt interessant maakt. Voorheen moest je zelf op Twitter en Flickr gaan zoeken naar bronnen over een bepaalde mediagebeurtenis. Dan is het makkelijker om CNN aan te zetten. Nu kon je voor het eerst gewoon voor je PC plaatsnemen en het nieuws op één plek volgen.

Liveblogging biedt een aantal voordelen boven liveverslaggeving op televisie. Zo kun je snel links plaatsen naar andere bronnen, zodat volgers zich in bepaalde onderwerpen kunnen verdiepen zonder de hoofdlijn uit het oog te verliezen. Daarnaast kunnen volgers participanten worden door te reageren op berichten en te discussiëren met medeparticipanten.

Als je liveblog gebruikt in samenwerking met het ondersteunde live videostream diensten als Ustream, Mogulus of Qik dan spring je soepeltjes over de enige horde heen die internet als nieuwsmedium scheidt van world domination, namelijk relevant en live bewegend beeld. Youtube filmpjes moeten eerst geüpload worden en dat duurt al gauw een paar minuten. Videostreams tonen net als CNN op televisie met een paar seconden vetraging wat er op dit moment aan de andere kant van de wereld gebeurd.

Het is wel nog de vraag of burgerredacteuren dit in de toekomst vooral gaan doen of dat liveblogging bij acute nieuwsevents wordt beheerd door de professionele redacties van gevestigde nieuwsmedia als nrc.next (wel met input van burgerjournalsiten). nrc.next beheerde al liveblogs tijdens de presidentsverkiezingen, maar kunnen internetredacties van kranten ook snel reageren op onverwachte belangrijke nieuwsgebeurtenissen?

Het verschil in aanpak uit zich in de verschillen tussen presentatie van beide sites. Zo is Sharek een subdomein van aljazeera.com. iReporter heeft zijn eigen, niet CNN gerelateerde domeinnaam. iReporter heeft ook zijn eigen huisstijl en logo. Sharek gebruikt het logo van Aljazeera.

Het is niet voor niks dat het de bestaande grote journalistieke spelers zijn die burgerjournalistieke media oprichten. De bloggende burger fungeert voor hen immers als een niet aflatende stroom van informatie van de straat. Met een slimme redactieworkflow pik je zo de interessante content eruit en gebruikt die in je eigen medium, al dan niet letterlijk.

In Nederland is de meest succesvolle burgerjournalistike website die van de Telegraaf. Wat U zegt heeft welliswaar zijn eigen domeinaam, maar gebruikt de huisstijl van de Telegraaf. Iedereen kan zijn eigen weblog aanmaken op wuz.nl. De redactie pikt er interessante artikelen uit en plaatst die op de hoofdpagina van wuz.nl, de Telegraaf website of zelfs de krant.

WUZ bestaat in zijn huidige vorm nu een jaar. De website telt nu ongeveer 13.800 artikelen die op de hoofdpagina zijn geplaatst. Daarvan zijn er ongeveer 13.000 door burgers geschreven en ongeveer 259 door de redactie. (De onverklaarbare discrepantie van 541 geeft aan dat we de resultatenschatting van Google niet te letterlijk moeten nemen.)

Google lijkt aan te geven dat vooral veel mensen zich registreren als blogger op wuz.nl en dat er maar weinig wordt gepost op de blogs. Maar aangezien er 13.000 artikelen van de blogs naar de hoofdpagina zijn gekopieerd (vergelijk 1 met 2), kan het niet zo zijn dat er maar 961 artikelen op de blogs zijn gepubliceerd. Er lijkt dus vooral iets mis te zijn met de indexering van wuz.nl pagina’s door Google (of met mijn meetmethodes, kritiek is welkom).

In ieder geval is zeker dat wuz.nl meer artikelen aanbiedt dan Sharek. Daar kan ik namelijk maar één video vinden. En dat is geloof ik ook nog een voorbeeldvideo. Al is mijn ‘Arabisch’ nogal slecht, dus ik zou me ook kunnen vergissen.