De toekomst van de radiojournalistiek

reportage

Wanneer je als radioman van de publieke omroep meedoet aan een debat over de toekomst van de radiojournalistiek, krijg je een hoop gezeik over je heen. Radio 1 is veranderd, en dat kunnen luisteraars maar moeilijk accepteren. Zoals de meneer met de harde stem op de achterste rij van het zaaltje in de Crea in Amsterdam. Hij houdt een onsamenhangend betoog, maar het komt er op neer dat radio 1 niet deugt. “De zender profileert zich als nieuws- en sportzender. Het programma OVT is geen nieuws. En ook geen sport.”

Hoofdredacteur VPRO Radio Kees Schaepman -hij is als echte VPRO-man de enige op het podium die geen Van Bommels of aanverwante schoenen draagt- kan er maar moeilijk mee om gaan. Daarvoor was hij nou juist bij de VPRO gaan werken in plaats van bij de TROS of de AVRO. Om niet met zulke types te hoeven discussieren. Toch heeft de vervelende luisteraar een punt. Radio 1 heeft geen smoel, zoals een vrouw uit het publiek het verwoord. ‘Radio 1 is zoekende’, zegt radiojournalist bij de AVRO Paul Malherbe liever.

Radio 1 noemt zich een nieuws en sport zender, maar doet er nog van alles ernaast. En dat terwijl je je al kunt afvragen of nieuws en sport zo’n fantastische combinatie is. Radio 1 mikt volgens Schaepman niet zozeer op meer luisteraars. De zender probeert vooral bestaande luisteraars langer vast te houden. Daarbij wil Schaepman niet het brede profiel van Radio 1 verliezen. Dat hoort volgens hem nu eenmaal bij een publieke zender.

Dat is jammer, want dat brede profiel is nu juist het probleem. Radio 1 kent relatief veel afhakers. Luisteraars schakelen op een gegeven moment gedurende de dag over naar een andere zender omdat dat wat ze horen hun niet bevalt. Ben je geïnteresseerd in de actualiteit, wordt je ineens twee uur lang lastiggevallen met geneuzel over hockey en tennis. Heb je net lekker Kunststof geluisterd. Een mooi lang interview met een interessante gast, begint BNN today je ineens aan te spreken alsof je twintig bent. En dat terwijl de gemiddelde leeftijd van de Radio 1 luisteraar 55+ is.

Je kunt niet iedereen bedienen, ook niet als publieke zender. Je moet keuzes durven maken. Maar daar is het omroepbestel niet voor ingericht. De op papier zo mooi klinkende diversiteit leidt in de praktijk tot grijze gezichtsloze radio. Omroepen moeten binnen één zender tot compromissen komen. En de voorziene concurrentie tussen zenders maakt zijn belofte ook niet waar. Radio 1 ziet zijn publiek naar Radio 2 overschakelen. In plaats van zich extra te profileren, probeert Radio 1 meer op zijn concurrent te lijken. Misschien komt het publiek dan terug. Gevolg: één grote eenheidsworst.

De discussie over de toekomst van de radio lijkt op de discussie over de toekomst van de krant. Mensen willen informatie on demand, zoals oprichter en oud-hoofdredacteur van BNR Nieuwsradio Michiel Bicker Caarten -in streepjespak en stropdas- tijdens het debat telkens herhaalt. Internet biedt daar het perfecte platform voor. Kranten en radiozenders zijn te langzaam en te generiek. Dat wil overigens niet zeggen dat ze sneller en toegespitster moeten worden. Elke zender en elke krant moet óf sneller óf toegespitster worden. Alleen internet kan het allebei tegelijk.

Niet alleen de vragen naar de toekomst van de radio en de journalistiek hetzelfde. Ook het antwoord is gelijk: NRC next. Laat de snelheid over aan het medium dat daar goed in is. Hou op net te doen alsof je neutraal bent. Durf te kiezen. En verwijs bij elk artikel of elke reportage naar je website. Dat wat je in de krant zet of uitzendt, is het topje van de ijsberg. Een etalage noemt Malherbe het. Een gids, zou ik zeggen. Daar hebben mensen behoefte aan. De televisiegidsen zijn niet voor niks de grootste tijdschriften in Nederland.

Tags: , , ,

3 Comments

  1. Markus says:

    Roberto,

    Hier spreekt een radio 1 luisteraar. Ik geloof dat het de taak is van de publieke omroep om een diverse programmering te bieden. Grijs? Moet de radio de publieke televisie soms achterna, in haar race om een zo hoog mogelijke kijkdichtheid? Ik ben blij met mijn Kunststof, en als BNN daar achteraan komt, so be it.

    groet,

    Markus

  2. Nee, televisie en radio zijn anders. Bij tv gaan mensen zitten zappen, bij de radio niet.

    De zenderprofilering werkt bij televisie dus niet. De omroepen moeten gewoon hun ding doen, dat is profilering genoeg. Mensen zappen nu gewoon van vpro naar vpro programma. De zender interesseert ze niet.

    Bij radio is de zender belangrijk. Die moet een gezicht hebben. Dat betekent dat je veel mensen buitensluit. Eventueel maak je twee publieke nieuwszenders, één langzame voor 55+ en een snelle nrc.next-achtige voor 20-35.

  3. Interessante samenvatting van de middag!
    Al moet gezegd dat radio bij echt nieuws net zo snel -zoniet sneller- is als internet. Radio hoeft niet persé sneller of ‘toegespitster’, nut en noodzaak daarvan hangen af van het doel (en doelgroep) van je zender. De vlotte, korte radio van BNN Today hoeft niet van mindere kwaliteit te zijn, dan Kunststof dat de tijd neemt voor een verdiepend gesprek. Michiel Bicker Caarten: “kwaliteit heeft vele vormen.” Maar BNN Today en Kunststof staan wel ver van elkaar af inderdaad. Beiden hebben een hoge kwaliteit, maar spreken totaal verschillende groepen aan.

Leave a Comment

XHTML: You can use these tags: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>